Dijital Dünya Dünya Vatandaşlığı Gündem

Pandemi ve Pestle

Birleşmiş Milletler’a bağlı Dünya Sağlık Örgütü (World Health Organization-WHO), Aralık 2019’da Çin’in Hubei eyaletinin başkenti Wuhan kentinde ortaya çıkan ve ölümcül sonuçlara neden olan SARS-CoV-2 olarak isimlendirilen yeni bir Koronavirüsün, kısa zamanda Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya’da çeşitli ülkelere de yayılmış olması nedeniyle, 11 Mart 2020 tarihinde “Pandemi” ilan etti.

Bilindiği gibi, “Pandemi”, nüfusun daha önce maruz kalmadığı bir hastalığın ortaya çıkışı, hastalığa sebep olan etmenin insanlara bulaşması ve tehlikeli bir hastalığa yol açması, hastalık etmeninin insanlar arasında kolayca ve devamlı olarak yayılması durumunda ilan edilmektedir. Bu durumda devletlerin uluslar arası önlemler, kısıtlamalar veya olağan üstü hal durumu ilan ederek salgınla her türlü mücadele etme hakları oluşmaktadır. Örneğin, sınrlarını kapatabilir, gerek gördüğünde bir bölgeye giriş ve çıkışları kapatabilir, sağlık taramaları yapabilir, karantina uygulayabilir, özel veya resmi sağlık kuruluşlarını salgınla mücadele için kullanabilir, seferberlik ilan edebilir… vs.

Sağlık ve salgınla ilgili önerilerde bulunmam uygun değildir, bu konuyu tıp alanında çalışan uzmanlara ve doktorlara bırakmanın daha doğru olduğuna inanıyorum. Ayrıca bu konuda yeteri kadar birikimi olmayanların, çeşitli mecralar aracılığı ile, insanlar arasında paniğe yol açacak, doğrulanmamış yazı, fotoğraf, video ve ses kayıtlarını düşüncesizce paylaşmalarının insanlara hastalıktan daha fazla psikolojik zararlar vereceğine, hele küçük çocuklara yapılacak yanlış bilgilendirmenin ileride kalıcı travmalara yol açma riski olduğu unutulmamalıdır. Kuşkusuz, “Rahat olalım, hiç bir önlem almayalım veya çocuklarımızı bilinçlendirmeyelim” demiyorum, ama bunu ölçülü ve mantık çerçevesinde yapmanın daha uygun olduğunu düşünüyorum.

Ben başka bir konuya dikkat çekmek istiyorum… Hepimizin bildiği gibi, bu salgınla birlikte yalnız ülkemizde değil, salgının söz konusu olduğu ülkelerde, insanlar başta temizlik ve dezenfektan ürünleri olmak üzere, gıda ve kolonya gibi ürünlere hücum ettiler. Market raflarını adeta yağmaladılar. İhtiyaçlarından fazlasını satın aldılar, bir kısmını tüketemeyecekler, bozulduğunda atacaklar, bir kısmını ise belki de yıllarca kullanacaklar. Oysa, dünyada tüm üreticiler gereğinde bu ürünleri hızla üretebilecek, kapasitelerini artırıp, talepten fazlasını arz edebilecek durumdadırlar. Belki sadece bir iki gün bazı ürünlerde sıkıntı olabilir, ancak hemen takip eden günlerde bu ürünler yine raflarda yerini bulacaktır.

Bu durumu fırsat bilen “Merdiven altı” lisansı olmayan üreticilerin, sağlıklı olmayan koşullarda üretilmiş, kullanımında insanlara çeşitli komplikasyonlara yol açacak ürünleri pazara vermeleri karşısında, ilgili makamların kontrolleri sıklaştırılması gerekmektedir. Böylesi firmaların vergi kaçırmalarını ifade etmiyorum bile, ama bu ürünlerin sağlık açısından yarardan çok zarar vereceği unutulmamalıdır.

Yine bu durumu fırsat bilerek, normal fiyatlarını artıran ve salgında talep edilen ürünleri fahiş fiyatla satan üretici ve perakendecilerin de takibe alınması ve ilk fırsatta para cezalarının verilmesi gerekmektedir.

Yazımın son bölümünü ise, özellikle işletme yönetimi okuyanlara, bu konuda çalışan yönetici ve girişimcilere ayrımak isterim.

İşletmelerde stratejik yönetimin çevresel tarama bileşeninde kullanılan makro çevresel faktörleri tanımlayan “PESTLE” Analizi aşağıdaki konuların irdelenerek, işletmenin orta ve uzun vadede atacağı adımları, girişimleri, önlemleri veya değerlendirelecek fırsatların tespit edilmesinde kullanılmaktadır. PESTLE Analizi küresel veya yerel olmak üzere, aşağıdaki konuları kapsar:

P – Political – Politik gelişmeler
E – Economic – Ekonomik koşullar
S – Social – Sosyal değişkenler
T – Technological – Teknolojik değişimler
L – Legal – Yasal uygulamalar
E – Environmental – Çevresel faktörler

II. Dünya Savaşı’ndan bu yana orta ve büyük işletmelerde, stratejik planlama sürecinde PESTLE Analizi detaylı olarak yapılır, buna göre faaliyetler ve yatırımlar planlanır, ancak çok uzun bir zamandır “Pandemi” gibi bir faktör dikkate alınmamıştı…

Her ne kadar “Pandemi” kavram olarak, “Environmental – Çevresel” faktörlerden biri olarak değerlendirilebilirse de, böylesi büyük bir krizin tüm dünyayı etkilediği düşünülürse, bunun yeni bir kavram olarak PESTLE Analizi’ne eklenmesi gerektiğini düşünüyorum, çünkü bilinen tüm krizlerin dışında yeni gelişmeler veya ekonomik uygulamalar söz konusu olmaktadır. Örneğin, ilk olarak Batı Ülkeleri, Çin’den ihracatı durdurulurken, kongreler, fuarlar iptal edilmekte, spor karşılaşmaları seyircisiz oynanmakta, okullar ve üniversiteler kapatılmakta, AVM’ler ve toplu yerlere girişler kısıtlanmaktadır. Tüm sektörler bu olumsuzluktan paylarını almaktadırlar. Bu krize hiçbir işletmenin hazır olmadığını tahmin etmek zor olmasa gerek. Buna karşın, e-ticaret veya uzaktan erişimli sitelerde “Sipariş patlaması” yaşanmaktadır.

Stratejik planlama yaparken, “Olası”, “Kötümser” ve “İyimser” yaklaşımlardan oluşan üç senaryoya da hazır olunması gerektiği “İşletme Yönetimi” dersi ve eğitim konusudur. Şimdi her işletmenin bu senaryoların üçünü de dikkate alması kaçınılmaz olmuştur.

Yazar Hakkında

Hakan Okay

1960 yılında İstanbul’da doğdu.
Vefa Lisesi’nden sonra, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı Bölümü ile İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsünden mezun oldu.
İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Yönetimi ve Organizasyon Ana Bilim Dalında Yüksek Lisansını tamamladı.
1979 yılında üniversite sıralarında iken yarı zamanlı olarak perakende satış yaparak iş hayatına başladı. Üniversite öğreniminden sonra bir süre bir seyahat acentesinde satış temsilcisi olarak çalıştı.
1985-2013 yılları arasında kişisel bakım sektörü (Estée Lauder, Aramis, Enrico Coveri, Arrogance, Barbara Bort, Hugo Boss, Laura Biagiotti, Alix Avien Parfums markalarında) ve giyim sektöründe (Karaca ve Pierre Cardin markalarında) yıllar içinde ürün müdürü, satış müdürü ve pazarlama müdürü olarak görev yaptı.
Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Stratejik Pazarlama ve Marka Yönetimi MBA programında, öğretim görevlisi olarak “Stratejik Pazarlama Uygulamaları”, “Marka Yönetimi”, “Perakende Yönetimi”, “Kişisel Satış Teknikleri” ve “CRM – Müşteri İlişkileri Yönetimi” dersleri vermektedir.
İstanbul Kültür Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi, İletişim Sanatları Bölümünde, öğretim görevlisi olarak “Marka Yönetimi” ve “Pazarlama” dersleri vermektedir.
Hakan Okay ayrıca, üniversitelere ve çeşitli kongrelere “Konuk konuşmacı” olarak katılmaktadır. “Pazarlama, Kurumsal ve Kişisel Satış Teknikleri” konularında eğitimler vermekte ve çeşitli dergilere aynı konularda makaleler yazmaktadır.
Dünya Gazetesi’nin web sitesinde köşe yazarıdır.
T.C. Adalet Bakanlığı İstanbul Adliyesi‘nde “Bilir Kişi” olarak görev yapmaktadır.
“İyi Satıcı Olmak”, “İyi Pazarlamacı Olmak”, “Nasıl Zengin Olamadım” ve “Helikopter Bakışı” isimlerindeki dört kitabı MediaCat tarafından; “Satış Profesyoneli El Kitabı” ismindeki kitabı ise Ceres Yayınları tarafından yayınlanmıştır.
Ayrıca Humanist Yayıncılık tarafından yayınlanmış “İtirazım Var” isimli kolektif yazarlar tarafından yazılmış bir kitabın da editörüdür ve sunuş yazısını yazmıştır.
Tüm kitapları D&R, Remzi, Inkilap, Kabalcı, Alkın gibi önemli kitapçılarda ve internette www.idefix.com, www.kitapyurdu.com, www.pandora.com gibi kitap sitelerinde okurları ile buluşmaktadır.
“Helikopter Bakışı” isimli kitabının www.helikopterbakisi.com isimli ayrı bir web sitesi vardır.
www.hakanokay.com isimli kendi web sitesinde ve blog.hakanokay.com isimli bloğunda makaleleri, kitap önerileri, blog yazıları, söyleşileri ve videoları yayınlanmaktadır.
4CEO Yönetim Danışmanlığı Tic. A.Ş. kurucu ortağıdır.
4CEO Business Books editörü ve yayın koordinatörüdür.
Almanya’da kurulu Alman Türk İş Adamları Derneği (ATIAD) Üyesi ve ATIAD AKADEMİ eğitim koordinatörüdür.
Halen altıncı kitabını yazmaktadır. Evlidir ve bir oğlu vardır.
Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques (CMAS) sertifikalı Scuba Dalgıç ve The Royal Yachting Association (RYA) lisanslı Yelkencidir.

Yorum Yaz

Yorum yapmak için buraya tıklayın